Bor madenleri

2010-Feb-18 - Bor madeni üretimi

Türkiye’de bor madenciliği ilk önce 1816’da yabancı sermaye tarafından yapıldı. 1970’li yıllara kadar Türkiye’deki bor üretimi ve ihracı büyük oranda İngiltere-Avustralya kökenli Borax Consoalidated Limited firmasının elinde ve kontrolünde kaldı. Bor sahaları 01.10.1978’de 2172 sayılı yasa ile devletleştirilerek Eti Holding’e (Etibank) devredildi. 10.06.1983 yılında ise 2840 sayılı “Bor Tuzları, Trona ve Asfaltit ile Nükleer Enerji Hammaddelerinin İşletilmesini” düzenleyen kanun çıkartıldı.
2840 sayılı Kanunun 2. Maddesinde “Bor tuzları, Uranyum ve Toryum maddelerinin aranması ve işletilmesi devlet eliyle yapılır. Bu maddeler için 6309 sayılı Maden Kanunu gereğince gerçek ve özel hukuk kişilerine verilmiş olan ruhsatlar iptal edilmiştir” denir. Hasılı bor mineralleri kanunla muhafaza altına alınır. Diğer bir ifadeyle de borların özelleştirilmesinin mümkün olamayacağı anlamına gelir.

İşletme devletin
Bu hükmün dışında yine 15.06.1985 tarihinde 3213 sayılı Maden Kanunu 49. maddesi “2840 sayılı Maden Kanunu hükümleri saklıdır. Ancak bu kanunun yürürlük tarihinden sonra bulunacak bor, trona ve asfaltit madenlerinin aranması ve işletilmesi bu Kanun hükümlerine tabidir. Bunların ihracatına ait usul ve esaslar Bakanlar Kurulunca tespit edilir” esası getirilmiştir. Bu hak yıllarca Eti Holding tarafından kullanılır. Bütün bu gelişmelerin ardında devletçi tavırlarıyla bilinen Ecevit vardır. Ancak aradan geçen 23 yıl sonra yine bir Ecevit iktidarında borun özelleştirilmesi gündeme gelir ve kafalar karışır.
Eti Holding toplam bir milyon 800 bin ton/yıl bor, 557 bin ton/yıl rafine bor kurulu üretim kapasitesine sahiptir. Yetkililer Eti Holding’in benimsediği ham bor yerine rafine bor üretimi stratejisi çerçevesinde, rafine bor üretim kapasitesinin önce 800 bin ton/yıl daha sonra da bir milyon 200 bin ton/yıl seviyelerine yükseltmeyi planlıyor.

Hakkımız bu değil
Türkiye bor ihracatından yıllık 230 ile 240 milyon dolar gelir elde ediyor. Dünya ham bor ticaretinin hacmi ise bir milyar 250 milyon dolar olduğu kabul edilirse Türkiye’nin bor pazarından yeterince pay almadığını görmekteyiz. Eti Holding Lüksemburg’da Etimine ve Finlandiya’da Etiproduct adı ile iki şirketle pazarlama yapıyor. Oysa USBorakx’ın bağlı olduğu ana şirketinin sadece Çin’de üç adet pazarlama bürosu bulunuyor. Yani Eti Holding’in dünya da pazarlama ağında yetersiz kalıyor.

Üretimimiz artıyor
Bor ürünleri öğütüldükten sonra kullanılmaktadır. Eti Holding’in yıllık ham cevherleri satışı 700 bin ton civarındadır. Dünya bor pazarında fiyatları ayarlayan bir borsa yok. Ancak piyasalarda geçerli olan fiyatlar Eti Holding ve USBorax tarafından belirleniyor. 1978 yılından önce ancak 40-60 dolar/ton fiyatıyla ihraç edilen bazı bor tuzları bugün 160 ile 200 dolar/ton fiyatılarıyla satılır hale getirildiği göze çarpıyor.
Yine 1978 yılında toplam 660 milyon ton olan bor üretimi Eti Holding tarafından yapılan 500 milyon dolarlık yatırımla bugün 2 milyon ton üzerine çıktı. Böylece dünya bor üretiminde Türkiye’nin payı da gözle görünür bir artış sağlandı. Nitekim 1975 yılında Türkiye’nin dünya bor üretim payı yüzde 11 iken günümüzde yüzde 31 seviyesine ulaştı. Tabii bu durum ihracata da yansıdı. 1978 yılında ülkemizin toplam bor ihracat geliri 83 milyon dolar iken bugün bu rakam 250 ile 300 milyon dolar seviyelerine yükseldi.

Nerede ne kadar?
Kanun ile koruma altına alınan borların ülkemizdeki rezervlerine bir göz atalım. Evet dünya bor rezervlerinin yüzde 63’ü (bir rivayete göre % 67’si) Türkiye’de yani Eti Holding bünyesinde bulunuyor. Kalan rezervlerin büyük bölümü ABD’de daha sonra Çin, Rusya, Arjantin ve Şili’de bulunmakta. Dünyada mevcut üretimin yüzde 30’unu Türkiye yaparken pastadan aldığımız pay %20-22 arasında değişiyor halbuki Amerika yüzde 45 civarında üretim yapmasına rağmen pastadan yüzde 55-60’lık bir dilim alıyor. Ülkemizde bor, Eskişehir Kırka’da Tinkal, Kütahya Emet ve Bursa Mustafakemalpaşa’da Kolemanit, Balıkesir Bigadiç’te Kolemanit ve Üleksit olarak bulunuyor.
Bor, Kütahya’dan dünyaya tanıtılıyor
Türkiye’nin kalkınması için önemli bir potansiyel olarak görülen bor madenlerinin geleceği, Kütahya’da düzenlenen uluslararası sempozyumda tartışıldı. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi’nin (DPÜ) ev sahipliğinde dün başlayan sempozyuma yurt içi ve yurt dışından onlarca bilim adamı katıldı. Konferansın ilk gününde Türk bilim adamları, bor minerallerinin endüstriyel uygulamalarla ilgili fiziki, kimyevi, metalurjik ve diğer özelliklerini ele aldı. Borla ilgili en son bilimsel gelişmeleri ve borun ekonomik, stratejik ve politik boyutlarını anlatan Prof. Dr. Okan Addemir, borun geleceğin petrolü olduğunu söyledi. Prof. Okan Addemir, “Dünya bor rezervinin yüzde 65’i Türkiye’de. Ama bunu yeterince dünyaya pazarlayamadığımız bir gerçek. Günümüzde bor madeninin kullanılmadığı bir sanayi dalı neredeyse yok. Bunun dışında bor madeni, geleceğin petrolüdür de” diye konuştu.
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Rektör Vekili Prof. Dr. Güner Önce de “Üniversite olarak Türkiye’de bir ilke imza atmanın mutluluğunu yaşıyoruz. Ülkemizde ilk defa bor sempozyumunu biz gerçekleştiriyoruz. 2 gün sürecek sempozyuma yurt içi ve yurt dışından onlarca bilim adamı katılarak bildiri sunacak” dedi. Bugün sona erecek sempozyumda bor minerallerinin bilimsel ve teknolojik özellikleri, dünyada ve Türkiye’de bor potansiyeli, bor madenciliği, bor zenginleştirme, bor kimyasalları, pazarlama ve ekonomi, bor politikaları ile bor ürünleri konuları ele alınacak.

Özel sektöre 'borda ortak olalım' daveti
Hükümet, özelleştirme tartışmaları süren bor madenleri üzerinden, farklı bir formül ile kaynak yaratmayı planlıyor. Bugün düzenlenecek bir basın toplantısı ile, hükümet özel sektöre, ‘‘bor ürünlerini birlikte üretelim’’ çağrısı yapacak.

İçkaynak arayışlarında gözünü madenlere diken Hükümet, özel bor ürünlerinin üretimi için özel sektöre ortaklık çağrısı yapacak.

Eti Holding'ten sorumlu Devlet Bakanı Şükrü Sina Gürel bugün bir basın toplantısı düzenleyerek bu çağrıya resmiyet kazandıracak.

Gürel, toplantıda Hükümetin, madencilik sektörünün öneminin bilincinde olduğunu, sektörün ekonomik büyümeye ve sosyal refaha sağlayacağı katkıların en yüksek düzeye çıkarılması için gayret sarfettiğini anlatacak.

Bor madenlerinin aranması ve işletilmesi görevini üstlenen Eti Holding'in özel bor ürünlerini sanayiye kazandırmak ve bu yolla katma değerin ülkede kalmasını sağlamak amacıyla, ticari faaliyetini sürdüren kişi ve kuruluşlarla ortak yatırım ve işbirliği kararı aldığını duyuracak. Eti Holding'in kararına göre özel sektör girişimcileri teknolojik ve lojistik açıdan desteklenerek, özel bor ürünlerinin üretimlerinin yapılması sağlanacak.

Bakanlar Kurulu'nda imzaya açılan Maden Yasa Tasarısı madenciliğe bir dizi teşvik getiriyor. Stratejik önemi olduğu için bor madenlerindeki tekeli kaldırmayan tasarının getirdiği teşvikler şöyle:

Maden işletmecileri, iş yerlerinde elde ettikleri kazançları yatırım dönemi dahil işletmeye geçiş tarihinden itibaren beş vergilendirme dönemi, gelir ve kurumlar vergisinden muaf tutulacak. Ruhsat teminatları her yıl ekonomik koşullara göre belirlenecek.

Madencilik yatırımları, işletmenin bulunduğu bölgeye bakılmaksızın kalkınmada öncelikli yörelere sağlanan tüm teşviklerden yararlanacak. Madencilik sektöründe kullanılan elektrik fiyatlarına en düşük tarife uygulanacak.

Madenlerin işletilmesi, zenginleştirilmesi, entegre tesislerin kurulması ve çalıştırılması sırasında kurumlararası mevzuat ve uygulamalarda ortaya çıkan sorunlar Başbakanlıkça kurulacak Bilimsel ve Teknik Komisyon tarafından çözülecek.

İzinsiz madencilik faaliyetinde bulunanlar işletme ruhsat harcı kadar para cezası ile cezalandırılacak. Tekrarında bu ceza bir önceki cezanın iki katı olarak alınacak. Yanıltıcı beyanda bulunanlara da para cezası verilecek.

Zeytinlik sahası içinde, taş, kum, çakıl, kireç ocağı faaliyetleri yürütülemeyecek. Bunların dışındaki faaliyetler için Bakanlığın izni alınacak. Bu alanda yapılacak arama faaliyetleri esnasında zeytin ağaçları kesilmeyecek. Ağaç kesiminin zaruri olduğu durumlarda izin alınacak. Zeytinlik sahası içinde madencilik faaliyeti yürüten gerçek ve tüzel kişiler tarafından, bu alandan çıkarmış oldukları madenin satış bedelinin binde biri zeytinciliğin geliştirilmesi, ıslahı ve teşvikinde kullanılmak üzere bakanlık bütçesinde açılacak olan Zeytincilik Özel Hesabı'na aktarılacak.

:: Send to a Friend!

About Me

Bor madenleri

«  October 2014  »
MonTueWedThuFriSatSun
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031 

Links

Bor madenleri

Archives

My Blog's RSS
Bor madenleri

Friends

Aile

Spor

Televizyon

Aşk

Sevgi

Turizm

İnsan Hakları

Kredi

Eğitim

Korku

İnternet

Telefon

Bilgisayar

Bankalar

Tarih

Makaleler


Entry 10 of 12
Last Page | Next Page

Kadın sağlığı Hamilelik ve Doğum Kadınlar için Moda Kadınlar için Güzellik Kadınlar için Diyet Listesi Çocuklar

Kadınlar için Ev İşleri Kadınlara Tatil yerleri Evlilik sorunları Yemek Tarifleri Yaşam Pratik Bilgiler Kadınlar hakkında Kadınlar İçin Blog